trafo's

In veel armaturen wordt tegenwoordig 12V halogeenverlichting gebruikt. Waarom, zult u wellicht denken... Dit heeft een paar redenen:

• Een lamp op 12V is veiliger
• De lichtbron heeft een kleinere omvang
• Het armatuur is eleganter, minder robuust
• Lagere energiekosten

Maar een armatuur dat werkt op 12V, heeft een omvormer nodig die de 230V (van het lichtnet) 'transformeert' naar de veilige laagspanning van 12V. Zo'n omvormer, hoe komen ze er toch op, heet dus een transformator, afgekort: trafo.

Deze omvormers zijn er in diverse uitvoeringen, maten en vermogens. De conventionele trafo is de zwaarste uitvoering . Deze heeft een lamellenpakket als 'klos' waar de spoelen omheen zijn gewikkeld. Veel koper en veel blik dus.

Wilt u deze trafo's kunnen dimmen dan is daar een speciaal daarvoor gemaakte dimmer nodig. In het hoofdstuk 'Dimmen' leest u welke dimmer hierbij hoort.

Nu heeft zo'n bloktrafo één groot nadeel: hij zoemt. Dit wordt soms versterkt als de trafo los op een kast ligt. Als er een dimmer op is aangesloten is de kans groot dat de zoem verandert in een brom.

Naast de bloktrafo kennen we ook de ringkern trafo. Deze is opgebouwd uit een ronde kern, met daaromheen de koperen wikkelingen. Het grote voordeel van dit soort trafo's is dat ze minder warm worden en over het algemeen een langere levensduur hebben. Ook de montage heeft zo z'n voordelen. Maar ook de ringkern' is moeilijk te dimmen. Alleen dus met een speciale dimmer. Dit soort trafo's worden meestal in duurdere armaturen gebruikt of in armaturen met kleine opbergruimte. Dit type zal toch ook een lichte zoem geven tijdens dimmen.

De laatste jaren is de elektronische trafo erg populair. Dat is niet zo verwonderlijk, want hij is goed te dimmen en is ook nog eens verbluffend klein. Bovendien zijn de duurdere types kortsluit vast en stoppen met werken als het toelaatbare vermogen te hoog wordt (zonder stuk te gaan). De eerste modellen moesten met een speciale dimmer gedimd worden. De laatste twee jaren zijn ze verbeterd en kunnen verschillende merken gedimd worden met een 'gewone' gloeilampdimmer. Het dimmen verloopt soepel en geruisloos. De meeste ervaring hebben wij met de Osram trafo's, de zogenaamde "muis".

Een gewikkelde trafo is eenvoudig door te meten. Bij een elektronische trafo is dat even anders. Deze laatste heeft een 'ballast' nodig die de elektronica doet aanspreken. De ballast is dan natuurlijk de lichtbron. Op een elektronische trafo staat altijd een mini- en een maximale toelaatbaar vermogen. Zo heeft de meest gebruikte trafo een minimaal vermogen van 35 watt en een maximaal vermogen van 105 watt.

Ondanks de vernieuwingen worden veel armaturen nog steeds uitgerust met elektronische trafo's die met een speciale dimmer gedimd moeten worden. Echter, dit staat nooit aangegeven op de verpakking. Met de tijd zullen alle 12V armaturen, tenminste van de bekende merken, voorzien zijn van de nieuwste elektronische trafo.